عوامل مستعد كننده بيماران به عفونت‌هاي بيمارستاني عبارتند از  

 

        سن بيمار (نوزادان، افراد مسن)

        بيماري زمينه اي مانند نارسايي عضو (سيروز كبدي، ديابت مليتوس، بيماري مزمن انسدادي ريه، نارسايي كليه)، سرطان، نوتروپني

        نقص ايمني مادرزادي يا اكتسابي (ايدز، درمان با دارو‌هاي سركوب كننده دستگاه ايمني، سوء تغذيه).

        آسيب پذيري در مقابل عفونت‌هاي ويروسي

        اختلال در سد دفاعي جلدي مخاطي بدنبال تروما، سوختگي، جراحي، اندوسكوپي، كاتترهاي متمكن، بيماري‌هاي پوستي و مخاطي

        بيهوشي، ايجاد خواب آلودگي (Sedation) كه به سركوب سرفه يا كاهش تهويه ريوي منجر مي‌گردد.

استفاده از داروهاي آنتي بيوتيك، آنتي اسيد (تغيير فلور مقيم بدن و كاهش مقاومت در مقابل جايگزيني فلور بيمارستاني، انتخاب باكتري‌ها و قارچ‌هاي جهش يافته و مقاوم به آنتي بيوتيك‌ها و انواع بالقوه مقاوم).

 كلونيزه شدن فلور و در نتيجه بروز حالت ناقلي باكتري‌ها و قارچ‌هاي فرصت طلب.

 عفونت‌هاي نهفته و خاموش و فعاليت مجدد آن‌ها بدنبال سركوب دستگاه ايمني.


نمودار 1 ـ توزيع درصدي عفونت‌هاي بيمارستاني براساس عامل بيماري زا دركانون‌هاي اصلي عفونت سال 1990 تا 1994 م NNISS 


ميكروارگانيسم‌هاي مسبب عفونت‌هاي بيمارستاني

ميكروارگانيسم‌هاي متفاوتي مي‌توانند باعث بروز عفونت بيمارستاني به صورت اندميك و اپيدميك گردند كه تابع شرايطي مانند بيماري زمينه اي، استفاده از وسايل تهاجمي و مصرف قبلي آنتي بيوتيك است.

يكي از بهترين منابع كسب اطلاعات در مورد الگوي ميكروبي عفونت‌هاي بيمارستاني، سيستم ملي نظام مراقبت عفونت بيمارستاني (NNISS system) مي‌باشد. در بررسي كه از سال 1990 تا 1994 ميلادي توسط اين مجموعه صورت گرفته، مشخص گرديد كه در 87% موارد باكتري‌هاي هوازي، در 3% موارد باكتري‌هاي بي‌هوازي، در 9% موارد قارچ‌ها ودر 1% موارد ساير انواع ويروس‌ها و انگل‌ها در ايجاد عفونت‌هاي بيمارستاني دخيل بوده اند. به طور كلي در بين انواع عفونت‌هاي بيمارستاني، اشريشياكولي (E. Coli) شايع‌ترين عامل بيماري زا بوده وپس از آن استافيلوكوك آرئوس در مرتبه دوم قرار داشته است.

در نمودار 1، شايع‌ترين ميكروب‌هاي بيماريزا براساس نوع عفونت بيمارستاني نشان داده شده اند. همانگونه كه در اين نمودار مشخص گرديده است، E. Coli شايعترين عامل عفونت دستگاه ادراري، استافيلوكوك آرئوس شايع‌ترين عامل عفونت زخم جراحي، پسودومونا آئروژينوزا و استافيلوكوك آرئوس شايع‌ترين باكتري‌هاي عفونت‌هاي دستگاه تنفسي تحتاني و كوكسي‌هاي گرم مثبت شايع‌ترين ميكروارگانيسم‌ها در ايجادباكتريمي اوليه بوده اند.


نمودار 2 ـ عوامل بيماريزاي مسبب همه گيري در بيمارستان مركز پيشگيري و كنترل بيماري‌ها دهه 1980

 در همه گيري‌ها نيز باكتري‌ها شايع‌ترين ميكروارگانيسم‌هاي مسبب عفونت‌هاي بيمارستاني بوده اند. در بررسي كه در مورد وقوع همه گيري‌هاي بيمارستاني در دهه 1980 تا 1990 ميلادي صورت گرفته، در 62% موارد باكتري‌ها عامل همه گيري شناخته شده اند (5). نمودار 2، عوامل بيماريزا در اين همه گيري‌ها را نشان مي‌دهد. همچنين مروري بر 555 مقاله موجود در مدلاين در خصوص همه گيري‌هاي عفونت‌هاي بيمارستاني از سال 1984 تا 1995 ميلادي نشان داده است كه در 71% موارد باكتري‌ها، در 21% موارد ويروس‌ها، در 5% موارد قارچ‌ها، و در 3% موارد انگل‌ها باعث همه گيري بيمارستاني بوده اند و در 2% موارد عامل عفونت، شناسايي نشده است. در بين باكتري‌ها، تقريبا در نيمي از موارد باكتري‌هاي گرم منفي علت عفونت بوده اند و در بين آن‌ها، آسينتوباكتر، سراشيا، پسودومونا، و سالمونلا شايع‌تر بوده اند در بين باكتري‌هاي گرم مثبت، شايع‌ترين ارگانيسـم، استافيلوكوك آرئوس (60% ) بوده است.